Archivolta

Peryferie modernizmu.

Modernizm narodził się w wielkich metropoliach intelektualnych Europy: Wiedniu, Berlinie czy Paryżu. Szybko jednak rozprzestrzenił się po świecie, docierając nawet na obszary głębokiej prowincji. Zanim jednak osiągnął swą radykalną doktrynę nakazującą realizację architektury pragmatycznej, higienicznej, ekonomicznej i utylitarnej, meandrował po wielu płyciznach, rozbijając swe doktryny na zrębach klasyki i tradycji. Jego liczne nurty uwalniały się stopniowo spod wpływów przeszłości, wydając niedojrzałe jeszcze owoce secesji (art nouveau) czy ekspresjonizmu. Kulminacja nastąpiła już w fazie tzw. stylu międzynarodowego, inaczej zwanego funkcjonalizmem. Wówczas demiurgami stali się Le Corbusier, Walter Gropius czy Mies van der Rohe, którzy znaleźli wielu naśladowców na wszystkich krańcach kontynentu. Po II wojnie światowej modernizm wszedł w fazę późną, schyłkową, a nawet manieryczną, przełamując radykalnie lakoniczny, gładki i pudełkowy charakter sprzed wojny. Nastąpiła pewnego rodzaju komplikacja i zwrot ku efektom rzeźbiarskim i organicznym. Eksponowano szorstkość i surowość przy pełnej szczerości materiałów. Niestety niejednokrotnie wypaczono szczytne idee stylu, poprzez wznoszenie megastrukturalnych osiedli wielkopłytowych, o niskim standardzie wykonawczym w zakresie nie tyle materiału i konstrukcji, ale przede wszystkim dyspozycji przestrzeni wewnętrznych i zewnętrznych. Projektowano dla klienta masowego przy pogwałceniu jego indywidualnych potrzeb. Tak nastąpił kres idei.  Wymownym przykładem upadku doktryny stało się wyburzenie osiedla Pruitt-Igoe w St Louis w 1972 roku, autorstwa Minoru Yamasakiego. Ale modernizm nie zginął. Żyje i odradza się ze zdwojoną siłą po okresie postmodernizmu i fetyszyzmu dla ekstrawaganckiej formy. Neomodernistyczne budynki zauważyć można w każdym zakątku świata. Szczytne cele przedwojennego nurtu znajdują ciągle swych naśladowców nie tylko w zakresie powierzchownej estetyki. Granice modernizmu są więc płynne, roztapiają się w czasie i w przestrzeni. Podziwiamy obiekty dawne, ale i najnowsze, znane i nieznane, szczególnie na obszarach peryferyjnych, które nigdy nie skupiały na sobie wystarczającej uwagi historyków sztuki i naukowców. Nie zostały jeszcze w pełni rozpoznane. Peryferia musiały zawsze mierzyć się z problemem własnej granicy politycznej, gospodarczej, kulturowej czy estetycznej. Ich odległe położenie względem metropolii wymuszało tu tendencje do indywidualizacji i własnego samookreślenia. Nasiliło się to szczególnie w dwudziestoleciu międzywojennym. Wówczas polskie kresy wschodnie, zachodnie, północne i południowe w oparciu o idee nowoczesności budowały swój własny wizerunek, swoją nową porozbiorową tożsamość. Biały modernizm zagościł na Pomorzu (np. Gdynia, Jurata, Hel), na Kujawach (Bydgoszcz, Toruń), Górnym Śląsku (Katowice, Chorzów, Bielsko, Cieszyn, Skoczów), by przeciwstawić się architekturze poprzedniego okresu. Peryferie nie koniecznie były słabsze i wtórne wobec swych centrów. Miały pewną nad nimi przewagę. Na ich obszarach mieszały się wpływy i kultury, co doprowadziło do zróżnicowania idei i wytwarzania lokalnego kolorytu zjawiska nowoczesności. Transgraniczna rywalizacja wymusiła tu dynamikę i wzrost ruchu inwestycyjnego. Czasami kultury lokalne oddziaływały na stołeczne, tworząc skomplikowaną układankę w sieci powiązań i wzajemnych zależności. Dzięki temu poznawanie modernizmu jest pasjonujące i dostarcza wiele satysfakcji, co mam nadzieję udzieli się również naszym Czytelnikom po przeczytaniu niniejszego wydania Archivolty. Zawartość przypomina nie tylko wybitne, ale i nieco zapomniane przykłady tego nurtu, odkrywa dotąd nieznane karty z jego geografii, wskazując trwałość idei i jej recepcję w architekturze najnowszej.
Miłej lektury

Ostatni numer archiwalny #4(44)/2009 :

• ADAPTACJA DAWNEGO SPICHLERZA W GLIWICACH NA LOFTY, PRZEMO ŁUKASIK, ŁUKASZ ZAGAŁA, MEDUSA GROUP
• BYDGOSZCZ - KONKURS NA ZACHODNIĄ PIERZEJĘ STAREGO RYNKU, DAWID GULCZYŃSKI
• HS 99 - NIEMATERIALNE, DARIUSZ HERMAN, PIOTR ŚMIERZEWSKI, WOJCIECH SUBALSKI
• DWORZEC PKP W KATOWICACH, SUD ARCHITECTES POLSKA

Zapraszamy także do zapoznania się z pozostałymi archiwalnymi numerami Archivolty:

• #3(43)/2009,
• #2(42)/2009,
• #1(41)/2009,

Trwa już dwunasty rok działalności edytorskiej ogólnopolskiego czasopisma Archivolta. Pierwszy numer ukazał się w styczniu 1999 roku. Od tamtej pory kwartalnik zdobył silną pozycję na krajowym rynku branżowej prasy architektonicznej. Został dobrze przyjęty przez rzesze architektów oraz środowisko naukowe i akademickie w kraju.

Stało się tak dzięki podejmowanej problematyce, która obejmuje szerokie spektrum zagadnień architektonicznych od makro- do mikroskali. Podejmujemy więc tematykę od urbanistyki przez zagadnienia dotyczące pojedynczych budowli architektonicznych lub ich zespołów wraz z kreowaniem ich wnętrz, kończąc na detalu i wzornictwie przemysłowym. Zatem na naszych stronach przybliżamy Czytelnikom ogół tematów z dziedziny sztuki budowania, zwracając szczególną uwagę na wartości innowacyjne w tym zakresie. Staramy się ukazywać, w jaki sposób idee architektów, konstruktorów, designerów i wykonawców łączą się w jedną całość. Upowszechniamy wszelkie materiały i technologie wspomagające proces projektowy i inwestycyjny.

Otworzyliśmy nasze łamy także dla producentów, wykonawców i dystrybutorów tego wszystkiego, co jest potrzebne, aby mogły powstawać współczesne budowle. Wierzymy, że właściwe użycie materiałów i technologii zadecyduje o odpowiednim poziomie architektury. Ważną rolę w propagowaniu fachowej wiedzy w tej dziedzinie pełnią wystawy, szkolenia i konferencje, stąd też wiele z nich staramy się relacjonować.

Zapraszamy do współpracy, wymiany zdań na naszych stronach, a przede wszystkim do stałej lektury.

Wszystkim miłośnikom e-wydań oferujemy możliwość zaprenumerowania naszego czasopisma w formie elektronicznej. Dzięki portalowi egazety.pl zakup jest szybki i bezpieczny.

Prenumerata elektroniczna

Można także zakupić wybrane, pojedyncze egzemplarze naszego magazynu:

Zakup e-wydanie

Regulamin świadczenia usług drogą elektroniczną dostępny na stronie www.eGazety.pl

• termin składania zamówienia

  Prenumeratę kwartalnika można rozpocząć od dowolnego numeru.

  Zamówienia należy dokonać najpóźniej na 6 tygodni przed datą ukazania się pierwszego zaprenumerowanego numeru (jeżeli np. pierwszym ma być numer 2/2010, trzeba go zamówić najpóźniej do końca lutego 2010r.).

• cena prenumeraty

  Cena rocznej prenumeraty krajowej wynosi 26.00 zł (4 numery po 6.50 zł za egzemplarz). Cena rocznej prenumeraty zagranicznej to 54.40 zł (4 numery po 13.60 zł za egzemplarz).

• koszty wysyłki

  Koszty wysyłki pisma w kraju pokrywa wydawca (koszt 0.00 zł). W prenumeracie zagranicznej należy pokryć również koszt przesyłki zwykłej (obecnie 7.10 zł za każdy egzemplarz).

• automatyczne przedłużanie prenumeraty

  Dla Państwa wygody prenumerata przedłuża się automatycznie na następny okres. Jeżeli jednak Państwo nie życzą sobie jej kontynuacji, należy przesłać przed końcem okresu prenumeraty pisemną rezygnację na adres p.p.u.p. Poczta Polska, Centrum Poczty Oddział Rejonowy, Dział Kolportażu, 85-950 Bydgoszcz, ul.Jagiellońska 6.

• faktury VAT

  Na życzenie prenumeratora wystawiamy fakturę VAT. Należy tylko podać numer NIP i upoważnienie do przysłania faktury VAT bez podpisu odbiorcy.

• dodatkowe informacje / reklamacje

  Wszelkich informacji na temat prenumeraty udziela p.p.u.p. Poczta Polska, Centrum Poczty Oddział Rejonowy, Dział Kolportażu, 85-950 Bydgoszcz, ul.Jagiellońska 6 od pon. do pt. w godz. 8.00-15.00 pod numerem telefonu 0*prefix*52* 322 90 86. Tutaj należy zgłaszać również wszelkie reklamacje.

• Ochrona Danych Osobowych

  Składając zamówienie Klient wyraża zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych przez p.p.u.p.Poczta Polska, Centrum Poczty Oddział Rejonowy, 85-950 Bydgoszcz, ul.Jagiellońska 6, z zapewnieniem prawa dostępu do tych danych oraz ich poprawienia. Dane osobowe zbierane są wyłącznie na potrzeby p.p.u.p.Poczta Polska, Centrum Poczty Oddział Rejonowy, 85-950 Bydgoszcz, ul.Jagiellońska 6 w celu realizacji zamówienia.

• tel./fax (012) 285 73 25 - redakcja
• tel. kom. 601 400 691 - marketing i reklama
• e-mail: archivolta@archivolta.com.pl

Zachęcamy również do skorzystania z formularza kontaktowego: